ABD-İsrail Ortak Operasyonuyla İran'da Tarihi Dönüm Noktası: Ayetullah Ali Hamaney Öldürüldü
Operasyon, Cenevre'deki nükleer müzakerelerin çökmesinin ardından geldi. ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın nükleer programındaki "yakın tehditleri" gerekçe göstererek Kongre onayı olmadan harekete geçildiğini savundu. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ise saldırıları "rejimin boyunduruğunu kırma" adımı olarak niteledi.
Saldırıların Zaman Çizelgesi ve Başlangıcı
Çatışma, hassas istihbarat ve yüksek teknolojili silahların vitrini oldu. ABD-İsrail "ileri takip sistemleri" ile liderleri nokta atışı vurdu; İran balistik füzeler ve dronlarla karşılık verdi (USS Abraham Lincoln'e iddia edilen 4 füze). Savunma sistemleri (THAAD) hızla tükeniyor. Siber saldırılar henüz sınırlı, ancak iletişim kesintileri etkili.
Uzmanlar, nesiller boyu sürecek etkiler öngörüyor: Geniş savaş riski, rejim değişikliği umudu veya IRGC direnişiyle kaos. Petrol krizi küresel resesyon tetikleyebilir; Çin ateşkes çağrısı yapıyor. En kötü senaryoda Hürmüz'un uzun süre kapanmasıyla fiyatlar 100 doları aşabilir, vekil güçler (Hizbullah, Husiler) devreye girebilir. Durum hızla evriliyor; BM Güvenlik Konseyi acil toplanıyor, misillemeler devam ediyor.
Saldırıların Zaman Çizelgesi ve Başlangıcı
- 27 Şubat: Umman arabuluculuğundaki son görüşmeler başarısızlıkla sonuçlandı. Trump, İran'ın uranyum zenginleştirmeyi durdurmayacağını açıkladı.
- 28 Şubat sabahı: ABD ve İsrail uçakları, füzeleri ve dronlarıyla İran'ın nükleer tesislerini, IRGC (Devrim Muhafızları) üslerini ve hükümet binalarını hedef aldı. İstihbarat paylaşımıyla (CIA-Mossad) Hamaney'in toplantı yaptığı yer vuruldu.
- 28 Şubat akşamı – 1 Mart: İran misilleme başlattı; balistik füzeler ve dronlarla İsrail (Tel Aviv, Kudüs), ABD üsleri (Irak, Ürdün, Katar), BAE (Dubai), Suudi Arabistan ve Bahreyn'e saldırılar düzenledi. İsrail, 1 Mart'ta Tahran'ın merkezine yeni dalga saldırılar yaptı.
- İran tarafı: Yüce Lider Ayetullah Ali Hamaney'in yanı sıra IRGC Komutanı Mohammed Pakpour, Savunma Bakanı Aziz Nasirzadeh, Genelkurmay Başkanı Abdolrahim Mousavi ve en az 40 üst düzey komutan öldürüldü. İran Kızılayı'na göre sivil kayıplar 200'ü aştı; bir okulun vurulduğu iddiasıyla 60'tan fazla öğrenci hayatını kaybetti.
- İsrail tarafı: İran füzeleriyle Tel Aviv ve Beit Shemesh'te 10'dan fazla sivil öldü, onlarca yaralı var.
- Diğer: Körfez ülkelerinde (BAE, Kuveyt) dron ve füze saldırılarında ölü ve yaralılar bildirildi; Pakistan'daki protestolarda 9 kişi öldü. ABD tarafında şimdilik kayıp yok, ancak üslerde sınırlı hasar raporlandı.
- İran: Tahran'da patlamalar, internet kesintileri ve altyapı hasarı yaşanıyor. Hormuz Boğazı trafiği %70 düştü, 150'den fazla tanker beklemede. Hamaney'in ölümüyle 40 günlük resmi yas ilan edildi; bazı sokaklarda kutlamalar, bazılarında yas ve öfke var. Geçici liderlik konseyi kuruldu (Alireza Arafi başkanlığında), pragmatist isimler (Ali Larijani) güç kazanıyor. IRGC "en yıkıcı operasyon" sözü verdi.
- ABD: Trump "rejim değişikliği" çağrısı yaptı, "görülmemiş güç" tehdidinde bulundu. Kongre'de savaş yetkisi oylaması gündemde. Petrol fiyatlarındaki yükseliş enflasyon endişesi yaratıyor.
- İsrail: Netanyahu "tarihi zafer" ilan etti; hava savunması yoğun çalışıyor, ancak sivil kayıplar halkta korku yarattı.
- Küresel Etkiler: Hürmüz Boğazı kısmen kapandı, petrol fiyatları hızla yükseliyor (Brent 70-80 dolar bandına yaklaştı, 100 dolar riski konuşuluyor). Dubai havaalanı ve Burj Al Arab hasar gördü, turizm-ticaret darbe aldı. Çin ve Rusya saldırıları kınadı; AB "tanımlayıcı an" dedi. Uçuş iptalleri ve borsa düşüşleri yaşanıyor.
Çatışma, hassas istihbarat ve yüksek teknolojili silahların vitrini oldu. ABD-İsrail "ileri takip sistemleri" ile liderleri nokta atışı vurdu; İran balistik füzeler ve dronlarla karşılık verdi (USS Abraham Lincoln'e iddia edilen 4 füze). Savunma sistemleri (THAAD) hızla tükeniyor. Siber saldırılar henüz sınırlı, ancak iletişim kesintileri etkili.
Uzmanlar, nesiller boyu sürecek etkiler öngörüyor: Geniş savaş riski, rejim değişikliği umudu veya IRGC direnişiyle kaos. Petrol krizi küresel resesyon tetikleyebilir; Çin ateşkes çağrısı yapıyor. En kötü senaryoda Hürmüz'un uzun süre kapanmasıyla fiyatlar 100 doları aşabilir, vekil güçler (Hizbullah, Husiler) devreye girebilir. Durum hızla evriliyor; BM Güvenlik Konseyi acil toplanıyor, misillemeler devam ediyor.
